काठमाडौं । डेमोक्रेटिक पार्टीका जेम्स टालारिकोले टेक्ससको महत्त्वपूर्ण सिनेट चुनाव जितेका छन् । यस वर्ष अमेरिकामा भएका चुनावमा यो रिपब्लिकन पार्टीका लागि सबैभन्दा ठूलो धक्कामध्ये एक हुने देखिएको छ ।

रिपब्लिकन उम्मेदवार केन प्याक्सटनलाई पराजित गर्दै टालारिकोले सन् १९८८ पछि टेक्ससबाट अमेरिकी सिनेटमा निर्वाचित हुने पहिलो डेमोक्रेटको इतिहास बनाएका छन् । उनको जितसँगै अमेरिकाभर डेमोक्रेटिक पार्टीले हासिल गरेको सफलताले संसद्का दुवै सदनमा पूर्ण नियन्त्रण कायम गर्ने अवस्था बनेको छ ।

पूर्वशिक्षक टालारिको गत वर्षसम्म खासै परिचित थिएनन् । उनले आफ्नो चुनावी अभियानमा रिपब्लिकन नेतृत्वको शासनमा बढ्दै गएको जीवनयापन खर्चलाई मुख्य मुद्दा बनाएका थिए ।

प्याक्सटनले टालारिकोका विचार टेक्ससका लागि अत्यधिक प्रगतिशील भएको देखाउने प्रयास गरेका थिए । उनले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगै विभिन्न चुनावी कार्यक्रममा पनि सहभागिता जनाएका थिए ।

राज्यको राजधानी अस्टिनमा आयोजित चुनावी नतिजा हेर्ने कार्यक्रममा टेलिभिजनहरूले टालारिको विजयी भएको घोषणा गरेपछि उनका समर्थक खुसीले उफ्रिएका थिए ।

उनीहरूले एकअर्कालाई अँगालो हाले, चुम्बन गरे र धेरैले विश्वास गर्न नसकेको परिणाम आएको खुसीयाली मनाए ।

नजिकैको एक कला प्रदर्शन केन्द्रमा आयोजित औपचारिक चुनावी कार्यक्रममा उत्साहपूर्ण तालीका बीच मञ्चमा उक्लिएका टालारिकोले भने, ‘हामीले टेक्ससलाई फेरि आफ्नो पक्षमा फर्काएका छौँ ।’

उनले अगाडि भने, ‘हामीले संसारको सबै पैसा पनि टेक्ससका जनताको शक्तिसामु टिक्न सक्दैन भन्ने प्रमाणित गरेका छौँ ।’ उनले विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति एलन मस्कले प्याक्सटनको चुनावी अभियानलाई दिएको समर्थनतर्फ संकेत गर्दै यस्तो बताएका थिए ।

आफ्नो चुनावी अभियानमा धार्मिक विषयलाई पनि जोड दिँदै आएका टालारिकोले आफ्नो अप्रत्याशित जितलाई बाइबलको डेभिड र गोलियथको कथासँग तुलना गरे ।

उनले भने, ‘यो जित ती सबै टेक्ससवासीका लागि हो, जसले कहिल्यै कसैले आफ्नो कुरा सुनिरहेको छ कि छैन भनेर सोचेका छन् । म तपाईंहरूको कुरा सुन्छु, हामी सुन्छौँ । आज राति संसारले पनि तपाईंहरूको आवाज सुन्नेछ ।’

दशकौँदेखि टेक्ससका उदारवादी डेमोक्रेटहरूका लागि राज्यव्यापी चुनाव जित्ने कुरा केवल सपना जस्तै थियो ।

अमेरिकाको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको राज्य टेक्सस लामो समयदेखि रूढिवादी राजनीतिको गढ रहँदै आएको छ । यहाँ लागू गरिएका रिपब्लिकन नीतिहरू पछि अन्य राज्यले पनि अपनाउने गरेका छन् ।

तर, चुनावी अभियानका क्रममा भएका विभिन्न सर्वेक्षणले राज्यका सांसदसमेत रहेका टालारिको मतदातामाझ आफ्नो प्रभाव बढाउँदै गएको देखाएका थिए । नयाँ नेतृत्वको खोजीमा रहेको टेक्ससको डेमोक्रेटिक आधारलाई उनले उत्साहित बनाएका थिए ।

यस चुनावमा खर्च असाधारण रूपमा बढेको थियो । आधा अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च भएपछि यो अमेरिकी सिनेटको इतिहासकै सबैभन्दा महँगो चुनाव बनेको थियो ।

विश्वका अर्बपति एलन मस्कले प्याक्सटनको अभियानलाई समर्थन गर्ने सुपर पीएसीमा १५ करोड ८० लाख डलर (११ करोड ७० लाख पाउन्ड) खर्च गरेका थिए । टालारिकोले चुनावी अभियानमा प्याक्सटनमाथि प्रहार गर्न यही विषयलाई प्रमुखताका साथ उठाएका थिए ।

त्यसपछि टेक्ससलाई आफ्नो राजनीतिक आधार बनाउँदै आएको रिपब्लिकन राजनीतिक वंश बुश परिवारका दुई सदस्यले टालारिकोलाई समर्थन गरे । यो अप्रत्याशित कदमलाई प्याक्सटनको पराजयको सङ्केतका रूपमा हेरिएको थियो ।

जर्ज वासिङ्टन विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक क्वाड्रिकोस ड्रिस्केलले बीबीसीसँग कुरा गर्दै प्याक्सटनलाई रिपब्लिकन पार्टीको पराजयको प्रमुख कारणमध्ये एक बताए । उनले प्याक्सटनलाई ‘वस्तुगत रूपमा निकै खराब उम्मेदवार’ भने ।

टालारिकोको टेक्सस जित र मंगलबार भएको अर्को अप्रत्याशित चुनावमा राज्यका रिपब्लिकन गभर्नर ग्रेग एबट पराजित हुनुलाई उनले ‘पूर्णतः ऐतिहासिक’ बताए । एबटको पराजयसँगै सन् १९९० को दशकपछि पहिलोपटक टेक्ससमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवार गभर्नर निर्वाचित भएका छन् ।

टेक्ससमा डेमोक्रेटिक पार्टीको सफलताबारे प्राध्यापक ड्रिस्केलले भने, ‘यो केवल ठूलो चुनावी लहर वा जनमतसङ्ग्रह मात्रै थिएन, यो त एकतर्फी पराजय थियो । देशले अब फरक दिशामा जान चाहेको स्पष्ट सङ्केत हो ।’

टालारिकोले डेमोक्रेटिक पार्टीको प्रारम्भिक निर्वाचनमा डलासकी सांसद जस्मिन क्रकेटलाई पराजित गरेका थिए । त्यसपछि पनि उनले सर्वेक्षणमा राम्रो समर्थन कायम राखे । यसबीच उनका विरुद्ध नकारात्मक विज्ञापनको बाढी आएको थियो । त्यसमा ट्रान्सजेन्डर समुदायका मानिसलाई समर्थन गरेको उनका विगतका अभिव्यक्तिलाई समेत निशाना बनाइएको थियो ।

चुनावी अभियानभरि उनले आफ्नो धार्मिक पृष्ठभूमिलाई बारम्बार प्रस्तुत गरेका थिए । दक्षिणी ब्याप्टिस्ट पादरीका नाति रहेका र धर्मशास्त्र अध्ययनका लागि केही समय सेमिनरीमा बिताएका टालारिकोले चुनावी भाषणमा बाइबलका प्रसङ्गहरू समेट्ने गरेका थिए ।

प्याक्सटन भने विभिन्न राजनीतिक विवादमा मुछिएका थिए । सन् २०२३ मा आफ्नै पार्टीका सदस्यहरूले भ्रष्टाचारको आरोप लगाउँदै उनीमाथि महाभियोग लगाएका थिए । तर, पछि राज्यको सिनेटले उनलाई आरोपबाट सफाइ दिएको थियो ।

अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोग (एसईसी) ले पनि उनीविरुद्ध सङ्घीय ठगीसम्बन्धी अभियोग लगाएको थियो । तर, पछि उक्त मुद्दा खारेज भएको थियो ।

ट्रम्पले प्याक्सटन र अन्य रिपब्लिकन उम्मेदवारको समर्थन जुटाउन टेक्ससमा पटकपटक चुनावी भ्रमण गरेका थिए । उनले परम्परागत रूपमा रिपब्लिकनको बलियो पकड रहेका क्षेत्रमा समेत कार्यक्रम गरेका थिए । यसले चुनावमा मतदाता सहभागितालाई लिएर पार्टी नेतृत्व कति चिन्तित थियो भन्ने देखाएको थियो ।

पेट्रोलको मूल्यसहित उपभोग्य वस्तुको महँगीप्रति मतदाताहरू असन्तुष्ट थिए । उनीहरूले यसको प्रमुख कारण ट्रम्प प्रशासनको भन्सार शुल्कसम्बन्धी नीति र इरानसँगको युद्धलाई मानेका थिए ।

अमेरिका–मेक्सिको दक्षिणी सीमा क्षेत्रमा बसोबास गर्ने मतदाता र हिस्पानिक समुदायका मतदाताहरू पनि ट्रम्पको आप्रवासन नीतिप्रति असन्तुष्ट थिए ।

ट्रम्पको कार्यकालमा सीमा पार गर्नेहरूको सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा घटेको थियो । यो विषय टेक्ससका मतदातामाझ लोकप्रिय भए पनि राज्यको कुल जनसङ्ख्याको एकतिहाइ हिस्सा ओगट्ने हिस्पानिक समुदायमा ट्रम्पप्रतिको समर्थन घटेको सर्वेक्षणहरूले देखाएका थिए ।

गर्मी यामको अन्त्यपछि गरिएका सर्वेक्षणले टेक्ससका अधिकांश हिस्पानिक मतदाताले राष्ट्रपतिप्रति असन्तुष्टि जनाउन थालेको देखाएका थिए । सन् २०२४ मा ट्रम्पलाई ह्वाइटहाउस पुर्‍याउन सहयोग गरेका धेरै हिस्पानिक मतदाता अहिले रिपब्लिकनको तुलनामा उल्लेख्य रूपमा डेमोक्रेटिक पार्टीतर्फ आकर्षित भएको पनि सर्वेक्षणले देखाएका थिए ।

चुनावअघि बीबीसीसँग कुरा गरेका टेक्ससका धेरै हिस्पानिक मतदाताले आफ्नो धारणा परिवर्तन हुनुको कारण ट्रम्प प्रशासनको आप्रवासनमाथिको कडाइलाई बताएका थिए । उनीहरूले अमेरिकी नागरिकसमेत पक्राउ पर्ने र अहिंसात्मक अपराधमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई समेत भेदभाव नगरी सामूहिक रूपमा पक्राउ गर्ने आक्रामक कदमप्रति असन्तुष्टि जनाएका थिए ।