काठमाडौं । सन् २०२६, अप्रिलको मध्यतिर । रुसको राजधानी मस्कोमा घाम र छायाको लुकामारी चलिरहेको थियो । चिसो हावा कहिले मन्द त कहिले उडाउला जस्तो गरी चल्थ्यो । रुस नागरिकका अनुसार यो मस्कोको ‘समर सिजन’ थियो । उनीहरू यो त हाम्रा लागि सबैभन्दा राम्रो मौसम हो, अन्य समयमा यहाँ घुँडासम्म हिँउ पर्नु सामान्य हो भन्दै थिए । यही चिसो मौसममा रिम्साय मेट्रो स्टेसन नजिकैको नेपाली रेस्टुरेन्ट ‘करि हाउस’मा नेपालीहरूको जमघट बाक्लो हुँदै थियो ।
‘करी हाउस’ मस्कोमा अहिले सञ्चालन भइरहेको एक मात्र नेपाली रेस्टुरेन्ट हो । नेपाली जमघट हुने भएकाले यहाँ सबै किसिमका नेपाली खाना पाइन्छन् । नेपाली मम यहाँको विशेष बनेको छ । ममका पारखी नेपाली मात्रै होइन, रुसी नागरिक पनि बनेका रहेछन् ।
‘नेपाली परिकार पाउने इन्डियन रेस्टुरेन्ट पनि होलान् तर नेपालीले सञ्चालन गरेको र नेपाली परिकार पाउने यो एउटा मात्रै रेस्टुरेन्ट हो, अहिले त मम पाउने पनि मस्कोको यो एक्लो रेस्टुरेन्ट हो’, सञ्चालक डिल्ली खरेल ‘सुमन’ले भने ।
त्यसो त यहाँ ममसँगै खसीको भुटन पनि उत्तिकै मन पराइएको छ । नेपाली खाना (दाल, भात, तरकारी र अचार) पनि रुसी नागरिकले खुबै मन पराएका छन् । तर चिसो मौसममा स्टिम र झोल ममको स्वाद भने बेग्लै छ ।
रेस्टुरेन्टमा सबै प्रकारका नेपाली खानाका परिकार पनि पाइन्छन् । सञ्चालक खरेलका अनुसार यसअघि आफूले अर्को ठाउँमा रेस्टुरेन्ट सञ्चालन गरेका थिए । तर त्यहाँ आगलागी भएपछि झण्डै दुई करोड रुपैयाँ डुब्यो । झण्डै ३० वर्ष मस्कोमा बिताएका खरेलले केही महिना अघि मात्रै यो रेस्टुरेन्ट सुरु गरेका हुन् । जुन अहिले नेपालीका लागि भेटघाट गर्ने चौतारी बनेको छ ।
करि हाउसमा नेपाली ममको स्वाद लिएपछि माल्दिभ्सका पत्रकार नाजिम हसनले आफूले मस्को आएदेखि सबैभन्दा मिठो परिकार खाएको बताए । नेपाली शैलीका ‘स्टिम’ र ‘झोल’ दुवै प्रकारका मम आफूलाई निकै मन परेको उनले बताए ।
उनी चार साता लामो फेलोसिप कार्यक्रमका लागि मस्को आएका हुन् । हसनसँगै मस्को आएका पत्रकारहरू श्रीलंकाका आसन्का निलगराथा, भारतकी अर्पिता चौधरी र सौम्या शुक्ला तथा भुटानकी दोर्जी चोदेनले पनि ममको स्वाद निकै मिठो भएको प्रतिक्रिया दिए ।
करि हाउस नेपाली रेस्टुरेन्ट मात्रै होइन, मस्कोमा रहेका नेपालीहरूको चौतारी हो भन्दा फरक पर्दैन । करि हाउसको अगाडिको भाग पाहुनाहरूका लागि छुट्याइएको छ भने भान्छासँगै जोडिएको पछाडिको सानो हल नेपालीका लागि छुट्याइएको छ ।
यही हलमा हरेक दिनजसो नेपाली नागरिक जम्मा हुन्छन् । यही सानो कोठामा गैरआवासीय नेपालीका समस्यादेखि विद्यार्थी र व्यवसायीका समस्याबारे मन्थन हुन्छन् । एउटा टेबलमा एनआरएनसम्बन्धी छलफल छलिरहँदा अर्को टेबलमा थकान मेट्दै गरेका नेपालीहरू भेटिए ।
मस्कोमा पनि नेपाली ममजस्तै पेलमेनी (डम्पिलङ) पाइन्छ । तर यो ममजस्तै देखिए पनि स्वाद भने निकै फरक हुन्छ । एकपटक मम खाएपछि दोहोरिएर आउने रुसी नागरिक धेरै भएको सञ्चालक खरेलले बताए ।
गैरआवासीय नेपाली संघ रुसका अध्यक्ष सीताराम कट्टेल ‘मिलन’ले आफूहरूका लागि यो पायक पर्ने ठाउँ भएको बताए । उपाध्यक्ष सङ्ज्ञान कार्कीलगायतको टोली नयाँ वर्ष, २०८३ को अवसरमा सांस्कृतिक कार्यक्रमको तयारीका लागि छलफलमा व्यस्त थियो ।
‘कोरोना महामारीपछि नयाँ वर्षमा हुने सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना हुन सकेको थिएन, तर यसपटक हामीले यसलाई पुनः निरन्तरता दिने जमर्को गरेका छौँ, यो विदेशमा नेपाली कला र संस्कृति संरक्षण गर्ने एउटा अवसर हो’, एनआरएनए, रुसका अध्यक्ष कट्टेलले सुनाए ।
उक्त हलमा रुसी सेनामा २२ महिना काम गरेर अवकाश पाएका एक जना भेटिए । सत्र वर्ष भारतीय सेनामा काम गरेपछि अवकाश भएर उनी दुबई पुगेका हुन् ।
त्यहाँबाट मस्को पुगेर उनी रुसी सेनामा भर्ना भएका हुन् । उनका अनुसार रुसी सेनाबाट अवका पाएकाहरू त्यहाँ करिब ३५ जना रहेछन् ।
‘हामीहरू यहाँ रमाइलो गर्न आउँछौँ, नेपाली मम, भुटनदेखि जे भन्यो त्यही पाइन्छ । त्यसैले यो ठाउँ हामी सबैको जमघटको थलो बनेको छ’, उनले भने ।
उनले आफू करी हाउसमा आउँदा नेपाल पुगेजस्तो लाग्ने बताए । छेवैमा रहेको मादल देखाउँदै उनले थपे, ‘कहिलेकाहीँ यही मादलको तालमा गाउँदै नाच्दै रात बित्छ ।’
यहाँका नेपालीहरूको एउटा गुनासो छ- कमाएको पैसा नेपाल पठाउन पाइएन । केही वर्षअघिसम्म यो समस्या थिएन, तर अहिले विभिन्न कारणले यहाँ कमाएको पैसा नेपाल पठाउने अवस्था छैन ।
रुस र युक्रेनबिच युद्धका कारण पश्चिमा देशहरूले लगाएको प्रतिबन्धका कारण समस्या भएको हो । विशेष गरी सन् २०२२ यता रुसी बैंकहरूले विश्वव्यापी भुक्तानी प्रणाली ‘स्विफ्ट’मार्फत कारोबार गर्न नपाउने भएपछि समस्या सिर्जना भएको हो ।
रुसी सरकारका उप–परराष्ट्रमन्त्री एन्ड्रे रुडेन्कोले रासससँग कुरा गर्ने क्रममा आफूलाई उक्त समस्याबारे जानकारी भए पनि तत्काल समस्या समाधान गर्न नसकेको बताए ।
‘पछिल्ला केही वर्षहरूमा विभिन्न प्रतिबन्धहरूको कारण स्थितिले झनै गम्भीर रूप लिएको छ, विशेष गरी हाम्रो बैंकिङ प्रणालीमा समस्या भएका कारण रूसबाट नेपालमा पैसा पठाउनु पहिलेको जस्तो सजिलो छैन’, उनले भने, ‘तर जहाँ इच्छा हुन्छ, त्यहाँ उपाय पनि हुन्छ ।’
मन्त्री रुडेन्कोले भारत, चीन र भियतनाम जस्ता देशसँग सहकार्यमा पैसा पठाउन केही छिटो तथा प्रभावकारी तरिका हुनसक्ने बताए ।
‘उदाहरणका लागि भारतमा रुसको सबैभन्दा ठुला बैंकमध्ये एक, स्बेर बैंकको शाखा छ, जसले प्रभावकारी रूपमा काम गरिरहेको छ, त्यो पनि भविष्यमा विकल्प हुनसक्छ ।’
करि हाउसका सञ्चालक खरेलका अनुसार करि हाउस आउने अधिकांशको समस्या पैसा पठाउन नसक्नु हो । यद्यपि भविष्यमा यो समस्या छिट्टै समाधान हुनेमा आफूहरू आशावादी भएको उनले बताए ।
प्रतिक्रिया