एजेन्सी । रिपब्लिकन पार्टीको नेतृत्व रहेको अमेरिकी प्रतिनिधिसभाले बुधबार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानविरुद्धको युद्ध जारी राख्न रोक लगाउने उद्देश्यले एक प्रस्ताव पारित गरेको छ । यसले तीन महिनादेखि जारी द्वन्द्वबारे ट्रम्पकै पार्टीभित्र बढ्दो चिन्तालाई प्रतिबिम्बित गरेको छ ।

प्रतिनिधिसभामा भएको मतदानमा २१५ मत पक्षमा र २०८ मत विपक्षमा परेको थियो । चार जना रिपब्लिकन सांसदहरूले डेमोक्र्याटहरूसँग मिलेर युद्ध अधिकारसम्बन्धी उक्त प्रस्तावको समर्थन गरेका थिए । यो प्रस्तावले कांग्रेसले औपचारिक रूपमा युद्ध घोषणा नगरेसम्म वा सैन्य शक्ति प्रयोगको अनुमति नदिएसम्म ट्रम्पलाई इरानबाट अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउन निर्देशन दिन्छ ।

प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा रिपब्लिकनहरूको सामान्य बहुमत भए पनि यो ट्रम्पका लागि कांग्रेसभित्रको पछिल्लो राजनीतिक झट्का हो । हालका लागि यो मतदान मुख्यतः प्रतीकात्मक मानिएको छ, किनभने कुनै पनि कानुन प्रभावकारी हुन प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैबाट पारित हुनुपर्छ । साथै, कांग्रेसबाट स्वीकृत भए पनि यस्ता युद्ध अधिकारसम्बन्धी प्रस्तावहरू संवैधानिक हुने वा नहुने विषयमा बहस जारी छ ।

यद्यपि, यो मतदानले ट्रम्पले युद्ध व्यवस्थापन गरेको तरिकाप्रति केही रिपब्लिकन सांसदहरूको असन्तुष्टि देखाएको छ । साथै, युद्ध चौथो महिनामा प्रवेश गरिसकेको अवस्थामा राष्ट्रपतिको युद्धसम्बन्धी अधिकार सीमित गर्न गरिएको दुर्लभ द्विदलीय प्रयासका रूपमा पनि यसलाई हेरिएको छ ।

यसअघि यस्तै तीनवटा युद्ध अधिकारसम्बन्धी प्रस्तावहरू प्रतिनिधिसभामा असफल भएका थिए । गत महिना यो प्रस्ताव पारित हुने सम्भावना देखिएपछि रिपब्लिकन नेतृत्वले मतदान नै स्थगित गरेको थियो ।

सिनेटले पनि गत महिना यस्तै प्रकृतिको अर्को प्रस्ताव प्रक्रियागत मतदानमार्फत अघि बढाएको थियो, जबकि यसअघिका सात प्रयासहरू असफल भएका थिए । तर उक्त प्रस्तावमाथि थप मतदानको मिति अझै तय गरिएको छैन ।

युद्ध अधिकार प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्ने चार रिपब्लिकन सांसदहरू थिए ।

डेमोक्र्याट साथ दिने रिपब्लिकन

• टम ब्यारेट (मिशिगन)
• वारेन डेभिडसन (ओहायो)
• ब्रायन फिट्जप्याट्रिक (पेन्सिलभेनिया)
• थोमस मेसी (केन्टकी)

कुनै पनि डेमोक्र्याट सांसदले प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गरेनन् भने सात जना सांसद मतदानमा सहभागी भएनन् ।

ट्रम्पविरुद्ध रिपब्लिकनहरूकै असन्तुष्टि बढ्दै

हालै ट्रम्पले आफ्नै पार्टीका केही सांसदहरूको विरोध सामना गर्न थालेका छन् । पछिल्ला महिनाहरूमा रिपब्लिकन सांसदहरूले उनका नीतिगत पहलहरूविरुद्ध कमै आवाज उठाएका थिए ।

त्यसै दिन प्रतिनिधिसभाले युक्रेन समर्थन ऐनमाथि मतदानको बाटो खुला गर्ने प्रक्रियागत प्रस्ताव पनि पारित गर्‍यो । उक्त कानुनले रुसी आक्रमणविरुद्ध लडिरहेको युक्रेनलाई सुरक्षा सहायता उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर्नेछ । गत महिना आवश्यक २१८ हस्ताक्षर पुगेपछि यो विधेयक प्रतिनिधिसभामा पुगेको हो । छ जना रिपब्लिकन र एक स्वतन्त्र सांसदले उक्त युक्रेनसम्बन्धी प्रस्तावको समर्थन गरेका थिए ।

यसैबीच, ट्रम्पले आफ्ना राजनीतिक सहयोगीहरूलाई सरकारी दुर्व्यवहारको सिकार भएको दाबी गर्दै आर्थिक सहायता दिन स्थापना गर्न खोजेको ‘हतियारकरण कोष’ (Weaponization Fund) को योजनाप्रति  पनि रिपब्लिकन सांसदहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन् ।

बुधबार रिपब्लिकन सांसदहरूले राष्ट्रिय गुप्तचर निकायको कार्यवाहक निर्देशकका रूपमा ट्रम्पले चयन गरेका बिल पुल्टेको पनि आलोचना गरे । पुल्टे एक आवास ऋण नियामक हुन् र उनीसँग राष्ट्रिय सुरक्षा क्षेत्रमा कुनै अनुभव छैन ।

सत्ता पृथकीकरणको बहस

डेमोक्र्याटहरूले इरानविरुद्ध सैन्य शक्ति प्रयोग गर्नुअघि ट्रम्पले कांग्रेसको अनुमति लिनुपर्ने बताएका छन् । उनीहरूको तर्क छ कि अमेरिकी संविधानअनुसार युद्ध घोषणा गर्ने अधिकार राष्ट्रपतिलाई होइन, विधायिकालाई मात्र छ ।

डेमोक्र्याटहरूले स्पष्ट रणनीति सार्वजनिक नगरी ट्रम्पले देशलाई लामो द्वन्द्वमा तानेको आरोप लगाएका छन् । साथै, फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको संयुक्त अमेरिकी–इजरायली हवाई आक्रमणपछि पेट्रोल, खाद्यान्न तथा अन्य वस्तुको मूल्य वृद्धि भएको भन्दै उनीहरूले आलोचना गरेका छन् ।

विदेश मामिला समितिका वरिष्ठ सदस्य तथा प्रस्तावका प्रस्तावक सांसद ग्रेगरी मिक्सले मतदानपछि जारी वक्तव्यमा भने, ‘आज यो युद्ध अधिकार प्रस्ताव पारित हुनु एउटा महत्त्वपूर्ण मोड हो । अझ बढी रिपब्लिकन सांसदहरूले मध्यपूर्वमा अर्को अन्तहीन युद्ध नचाहने आफ्ना मतदाताहरूको आवाज सुन्न थालेका छन् ।’

डेमोक्र्याटहरूले नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै महँगी र जीवनयापन खर्चलाई आफ्नो आर्थिक सन्देशको मुख्य विषय बनाएका छन् । उक्त निर्वाचनले रिपब्लिकनहरूले कांग्रेसमाथिको नियन्त्रण कायम राख्ने वा नगर्ने भन्ने निर्धारण गर्नेछ ।

अप्रिल महिनामा अमेरिकी उत्पादक मूल्य सूचकांक (Producer Price Index) चार वर्षयताकै उच्च दरले बढेको थियो, जसको मुख्य कारण युद्ध सुरु भएयता वस्तु तथा सेवाको लागतमा आएको तीव्र वृद्धि रहेको बताइएको छ ।

ट्रम्प प्रशासनको बचाउ

ट्रम्प प्रशासनले भने इरानविरुद्धको युद्ध अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि आवश्यक रहेको दाबी गर्दै आएको छ । प्रशासनका अनुसार इरानलाई आणविक हतियार विकास गर्नबाट रोक्न तत्काल कदम चाल्नु अपरिहार्य थियो ।

युद्ध अधिकारसम्बन्धी प्रस्तावको विरोध गर्ने रिपब्लिकन नेताहरूले भने यसलाई डेमोक्र्याटहरूको राजनीतिक नाटक (Political Grandstanding) मात्र भएको बताएका छन् । उनीहरूको आरोप छ कि डेमोक्र्याटहरू अमेरिका कमजोर बनाउन र ट्रम्पविरुद्ध राजनीतिक फाइदा लिन खोजिरहेका छन् ।