काठमाडौं । फ्रान्सका मुख्य प्रशिक्षक डिडिएर डेसच्याम्प्सको राष्ट्रिय टोलीसँगको १४ वर्षे सफल यात्रा उनले चाहेजस्तो अन्त्य हुन सकेन ।

विश्वकपको उपाधिसँग बिदाइ हुने सपना बोकेका डेसच्याम्प्स अब शनिबार हुने तेस्रो स्थानको प्लेअफ खेलपछि फ्रान्सको जिम्मेवारीबाट औपचारिक रूपमा बाहिरिनेछन् ।

मंगलबार डलासमा भएको पहिलो सेमिफाइनलमा स्पेनसँग २–० ले पराजित भएपछि फ्रान्सको विश्वकप यात्रा अन्त्य भयो । सन् १९९८ मा खेलाडी र २०१८ मा प्रशिक्षकका रूपमा विश्वकप जितिसकेका ५७ वर्षीय डेसच्याम्प्स तेस्रो पटक विश्वविजेता बन्ने लक्ष्यमा थिए । तर, त्यो सपना अधुरै रह्यो ।

प्रतियोगिताभर आक्रामक खेल प्रदर्शन गर्दै आएको फ्रान्स स्पेनविरुद्ध भने पूर्ण रूपमा दबाबमा देखियो । टोलीले पूरै खेलमा केवल १० वटा प्रहार गर्न सक्यो, जुन यस विश्वकपमा फ्रान्सको सबैभन्दा कमजोर आक्रामक प्रदर्शन थियो । टोलीको एक्सपेक्टेड गोल (xG) पनि केवल ०.३ मा सीमित रह्यो ।

फ्रान्सका पूर्व कप्तान प्याट्रिक भिएराले टोलीको प्रदर्शनप्रति निराशा व्यक्त गर्दै भने, “हामीले अपेक्षा गरेजस्तो फ्रान्स मैदानमा देखिएन । सबै उत्कृष्ट खेलाडी हराएजस्तै भए । व्यक्तिगत र सामूहिक दुवै हिसाबले हामी निकै कमजोर भयौं ।”

फ्रान्सका कप्तान किलियन एमबाप्पेले हारपछि टोलीको रणनीतिमाथि असन्तुष्टि जनाए ।

उनले भने, “मिडफिल्डमा हामी तीन विरुद्ध दुईको अवस्थामा थियौं, स्पेनविरुद्ध त्यो निकै कठिन हुन्छ । प्रेसिङमा समन्वय भएन । हामीले म्यान–टु–म्यान प्रेस गर्नुपर्थ्यो । विश्वकप सेमिफाइनलमा गर्नुपर्ने काम नगर्दा जित्न सकिँदैन । स्पेनले आफ्नो योजना उत्कृष्ट रूपमा कार्यान्वयन गर्‍यो, हामीले भने खेल नियन्त्रण गर्न सकेनौं । प्राविधिक रूपमा पनि हामी धेरै कमजोर देखियौं ।”

हारका बाबजुद डेसच्याम्प्सले डलासमै विश्वकप इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान बनाए । उनले विश्वकपमा सबैभन्दा धेरै (२६) खेल प्रशिक्षकका रूपमा सञ्चालन गर्ने कीर्तिमान आफ्नो नाममा लेखाए । यसअघि यो कीर्तिमान पश्चिम जर्मनीका पूर्व प्रशिक्षक हेल्मुट शोनसँग संयुक्त रूपमा रहेको थियो ।

डेसच्याम्प्सले सन् २०२५ जनवरीमै यस विश्वकपपछि पद छाड्ने घोषणा गरिसकेका थिए । अब उनको अन्तिम खेल शनिबार मियामीमा इंग्ल्यान्ड र अर्जेन्टिनाबीचको सेमिफाइनलमा पराजित टोलीविरुद्ध हुने तेस्रो स्थानको खेल हुनेछ ।

हारपछि उनले भने, “अहिले भविष्यबारे बोल्ने समय होइन । व्यक्तिगत रूपमा सेमिफाइनल वा फाइनलबाट बिदाइ हुनु ठूलो कुरा होइन । मैले फ्रान्सलाई विश्वकप जिताउन र टोलीलाई विश्व फुटबलको उच्च स्तरमा पुर्‍याउन पाएकोमा अत्यन्त गर्व महसुस गरेको छु । आज खुसीको दिन होइन, तर हामीले बिताएका गौरवपूर्ण क्षणहरू पनि बिर्सनु हुँदैन ।”

फ्रान्सका महान् प्रशिक्षकमध्ये एक

डेसच्याम्प्स विश्वकप खेलाडी र प्रशिक्षक दुवै रूपमा जित्ने विश्वका तीन व्यक्तिमध्ये एक हुन् । उनीसँगै ब्राजिलका मारियो जागाल्लो र जर्मनीका फ्रान्ज बेकेनबावर मात्र यो उपलब्धिका धनी छन् ।

सन् २०१२ मा फ्रान्सको जिम्मेवारी सम्हालेपछि उनले टोलीलाई २६ विश्वकप खेलमध्ये २० खेल जिताए । यो अवधिमा फ्रान्सले केवल तीन खेल मात्र हार्‍यो ।

उनकै नेतृत्वमा फ्रान्सले:

२०१८ विश्वकप जित्यो
२०२२ विश्वकपको फाइनल पुग्यो
युरो २०१६ को फाइनल पुग्यो
युरो २०२४ को सेमिफाइनल खेल्यो

फ्रान्स विश्वकपका लगातार चार संस्करणमा कम्तीमा क्वार्टरफाइनल पुग्ने दुर्लभ टोलीमध्ये पनि परेको छ ।

फ्रान्सका पूर्व स्ट्राइकर ओलिभियर जिरुडले डेसच्याम्प्सको प्रशंसा गर्दै भने, “हामी सबैले उनलाई उनले चाहेजस्तो अन्त्य दिलाउन चाहन्थ्यौं । उनी ठूलो सम्मानका साथ बिदा हुन योग्य थिए । त्यो सम्भव भएन, तर १४ वर्षमा उनले गरेको योगदान आफैं बोल्छ ।”

जिरुडले थपे, “धेरै खेलाडीका लागि उनी दोस्रो बुबाजस्तै थिए । मलाई सधैं विश्वास गरे र मैले मैदानमा त्यसको प्रतिफल दिन प्रयास गरेँ । विश्वकप जितेपछि हामी सधैंका लागि जोडिएका छौं ।”

पूर्व फ्रान्स डिफेन्डर गाएल क्लिसीका अनुसार डेसच्याम्प्सले कठिन अवस्थाबाट फ्रान्सलाई फेरि विश्व फुटबलको शीर्ष तहमा पुर्‍याए ।

उनले भने, “उनको सबैभन्दा ठूलो विरासत भनेको कमजोर अवस्थामा रहेको फ्रान्सलाई फेरि विश्वकै उत्कृष्ट टोलीमध्ये एक बनाउनु हो । खेलाडी र प्रशिक्षक दुवै रूपमा उनले फ्रेन्च फुटबलका लागि गरेको योगदान असाधारण छ ।”

अब जिदान आउने सम्भावना

डेसच्याम्प्सको उत्तराधिकारीका रूपमा फ्रान्सका पूर्व कप्तान जिनेदिन जिदानलाई सबैभन्दा बलियो दाबेदार मानिएको छ ।

जिदानले डेसच्याम्प्ससँगै सन् १९९८ को विश्वकप जितेका थिए भने प्रशिक्षकका रूपमा रियल मड्रिडलाई लगातार तीन पटक च्याम्पियन्स लिग जिताएका थिए । विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार फ्रान्स फुटबल महासंघ र जिदानबीच यसअघि नै मौखिक सहमति भइसकेको छ ।

तर क्लिसीको भनाइमा, “डेसच्याम्प्सपछि आउने प्रशिक्षकका लागि उनको उपलब्धिको उचाइ समात्नु निकै कठिन हुनेछ ।”