काठमाडौं । नेपाल प्रेस युनियनका अध्यक्ष शिव लम्सालले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्। विद्यार्थी राजनीतिबाट सार्वजनिक जीवनमा प्रवेश गरेका लम्सालले पत्रकारिता र पेशागत संगठनको नेतृत्वमा हासिल गरेको अनुभवलाई अब कांग्रेसको संगठन निर्माण, नीति निर्माण र लोकतान्त्रिक मूल्यको प्रवर्द्धनमा उपयोग गर्ने उद्देश्यसहित केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी दिएका हुन्।

लम्सालको राजनीतिक यात्रा नेपाल विद्यार्थी संघबाट सुरु भएको हो। २०५१ सालमा नेविसंघ बारा क्षेत्र नम्बर १ को अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालेका उनी त्यसपछि विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय रहे। बारा, स्याङ्जा र मकवानपुरका विभिन्न क्याम्पसमा नेविसंघको संगठन निर्माण तथा विद्यार्थी गतिविधिमा समेत उनको संलग्नता रह्यो।

विद्यार्थी राजनीतिपछि पत्रकारितालाई पेशा बनाएका लम्सालले लामो समय सञ्चार क्षेत्रमा बिताए। पत्रकारितासँगै उनी नेपाल प्रेस युनियनको संगठनमा सक्रिय हुँदै काठमाडौं शाखा सभापति, केन्द्रीय सचिव र महासचिवलगायतका जिम्मेवारीमा पुगे। २०७९ सालमा नेपाल प्रेस युनियनको अध्यक्ष निर्वाचित भएका उनी अहिले पनि युनियनको नेतृत्वमा छन्।

प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, नागरिक अधिकार र लोकतान्त्रिक सञ्चार प्रणालीका विषयमा लम्सालले लामो समयदेखि सार्वजनिक रूपमा आवाज उठाउँदै आएका छन्। पत्रकारिताको पेशागत संगठनको नेतृत्वमा रहँदा उनले पत्रकारको अधिकारसँगै सञ्चार क्षेत्रको संस्थागत विकास र प्रेस स्वतन्त्रताको संरक्षणका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाउँदै आएका छन्।

अब भने लम्सालले आफ्नो राजनीतिक भूमिकालाई कांग्रेसको मूल संगठनसँग जोड्न खोजेका छन्। १५औँ महाधिवेशनका लागि बारा क्षेत्र नम्बर १ बाट खुलातर्फ महाधिवेशन प्रतिनिधिमा सर्वसम्मत चयन भएपछि उनले केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी दिने तयारी अघि बढाएका हुन्। खुला केन्द्रीय सदस्यका रूपमा उम्मेदवारी घोषणा गर्दै उनले आफूले विद्यार्थी राजनीति, पत्रकारिता र प्रेस युनियनको नेतृत्वबाट प्राप्त गरेको अनुभवलाई पार्टी संगठन निर्माणमा उपयोग गर्न चाहेको बताएका छन्।

लम्सालको उम्मेदवारीको मुख्य जोड सक्षम संगठन, सशक्त कांग्रेस र जिम्मेवार नेतृत्व निर्माणमा छ। लामो समय विभिन्न तहमा संगठन सञ्चालनको अनुभव हासिल गरेका कारण पार्टीभित्रको संगठनात्मक संरचना, कार्यकर्ता परिचालन र पेशागत क्षेत्रसँगको सम्बन्धलाई थप प्रभावकारी बनाउन सकिने उनको विश्वास छ।

पत्रकारिताको पृष्ठभूमिका कारण उनको राजनीतिक दाबी प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको विषयसँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। लम्साल प्रेस स्वतन्त्रता केवल पत्रकारिता क्षेत्रको मुद्दा नभई लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको आधारभूत विषय भएकाले राजनीतिक दलको नेतृत्व तहबाट समेत यसको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि स्पष्ट भूमिका आवश्यक रहेको बताउँदै आएका छन्।

उनका अनुसार लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यताको संरक्षणका लागि राजनीतिक दलभित्रैबाट स्वतन्त्र प्रेस, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र नागरिक अधिकारका पक्षमा प्रभावकारी आवाज उठाउन आवश्यक छ। यही मान्यताका साथ कांग्रेसको केन्द्रीय समितिमा रहेर सञ्चार तथा पेशागत क्षेत्रका सवाललाई पार्टीको नीति र निर्णय प्रक्रियासँग जोड्ने उनको उद्देश्य छ।

लम्सालको उम्मेदवारीलाई कांग्रेसभित्र पेशागत क्षेत्रको प्रतिनिधित्व विस्तारसँग पनि जोडेर हेरिएको छ। पत्रकारिता क्षेत्रमा लामो समय सक्रिय रहेका व्यक्ति पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा पुगेमा प्रेस, सूचना, सञ्चार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतासँग सम्बन्धित विषयले पार्टीको नीतिगत तहमा थप प्राथमिकता पाउने उनको धारणा छ। आफूले प्रतिनिधित्व गर्ने पेशागत क्षेत्रको अनुभवलाई पार्टीको संगठनात्मक र राजनीतिक कामसँग जोड्नु नै उम्मेदवारीको एउटा प्रमुख आधार रहेको उनी बताउँछन्।

प्रेस युनियनको नेतृत्वमा रहँदा लम्सालले देशभरका पत्रकार तथा युनियनका विभिन्न संरचनासँग समन्वय गर्दै आएका छन्। विभिन्न जिल्ला र तहका संगठनसँगको निरन्तर सम्पर्क तथा संगठन सञ्चालनको अनुभवलाई उनले कांग्रेसको संगठन विस्तारमा उपयोग गर्न चाहेका छन्। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक यात्रामा पत्रकारिता र पेशागत संगठनको नेतृत्वले थप अनुभव जोडेको छ।

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन पार्टीको आगामी राजनीतिक दिशा, संगठनात्मक संरचना र नेतृत्व चयनका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ। महाधिवेशनमा विभिन्न पृष्ठभूमि र पेशाबाट आएका नेताहरूले केन्द्रीय समितिमा आफ्नो दाबी प्रस्तुत गरिरहेका छन्। यही क्रममा पत्रकारिता क्षेत्रबाट लामो समय सक्रिय रहेका लम्सालको उम्मेदवारीले पेशागत क्षेत्रको प्रतिनिधित्व र पार्टीको नीतिनिर्माणमा त्यसको भूमिकाबारे पनि बहसलाई अगाडि ल्याएको छ।

लम्सालका लागि कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी पत्रकारिताबाट राजनीतिमा प्रवेश गर्ने मात्र विषय होइन। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रा, पत्रकारितामा बिताएको लामो समय र प्रेस युनियनको नेतृत्वबाट प्राप्त संगठनात्मक अनुभवलाई अब पार्टीको मूल राजनीतिक संरचनामा प्रयोग गर्ने प्रयासका रूपमा उनले आफ्नो उम्मेदवारीलाई अघि सारेका छन्।

केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएमा पत्रकारिता र पेशागत क्षेत्रबाट उठ्दै आएका विषयलाई पार्टीको नीतिनिर्माण तहसम्म पुर्‍याउने तथा लोकतान्त्रिक मूल्य, प्रेस स्वतन्त्रता र जिम्मेवार राजनीतिक नेतृत्वका पक्षमा भूमिका खेल्ने लम्सालको प्रतिबद्धता छ। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको यात्रा पत्रकारिताको पेशागत नेतृत्व हुँदै अब नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतितर्फ अघि बढेको छ।