काठमाडौं । भारतले चिया आयातमा नयाँ निमय लागू गर्ने भएपछि नेपाली उत्पादकका लागि नयाँ संकट आइलागेको छ । भारतले नयाँ स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसीजर (SOP) आगामी १ मेबाट लागू गर्दै छ । जसले नेपालबाट निर्यात हुने चियामा थप कडाइ हुने भएको छ र नेपाली चिया उद्योगमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिएको छ।

नयाँ प्रावधानअनुसार अब नेपालबाट भारत जाने चियाका सबै खेपमा विभिन्न सर्तहरू अनिवार्य रूपमा लागू हुनेछन् । Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) को नियमहरूको पालना भएको सुनिश्चित गर्न प्रत्येक खेपको भौतिक नमुना संकलन गरी National Accreditation Board for Testing and Calibration Laboratories (NABL) मान्यता प्राप्त प्रयोगशालामा परीक्षण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

आयातकर्ताले प्रारम्भिक स्वीकृति (प्रोभिजनल क्लियरेन्स) प्रमाणपत्र लिनका लागि Tea Board of India को पोर्टलमा ढुवानीसम्बन्धी सम्पूर्ण विवरण—आगमन मिति र कन्टेनर जानकारीसहित—पेस गर्नुपर्नेछ । प्रत्येक नमुनाको परीक्षणका लागि ११,१२० भारतीय रुपैयाँ शुल्क तथा जीएसटी अलगै तिर्नुपर्नेछ ।

यसैगरी, चिया तोकिएको गोदाममै राख्नुपर्नेछ र अन्तिम स्वीकृति नपाउञ्जेलसम्म बिक्री वा पुनः निर्यात गर्न पाइने छैन । सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा हुन १५ देखि २० दिनसम्म लाग्ने अनुमान गरिएको छ । अधिकारीहरूले कन्टेनरहरू अनियमित रूपमा छनोट गरी २४ घण्टाभित्र नमुना लिनेछन् । यदि पोर्टमै नमुना लिन सम्भव नभएमा गोदामबाट ५००–५०० ग्रामका दुई नमुना संकलन गरिनेछ ।

यदि कुनै नमुना परीक्षणमा असफल भएमा आयातकर्ताले थप १५,००० रुपैयाँ र जीएसटी तिरेर अर्को प्रयोगशालामा पुनः परीक्षण गराउन सक्नेछन् । पुनः परीक्षणमा पनि असफल भएमा उक्त खेप नष्ट गर्नुपर्ने वा फिर्ता निर्यात गर्नुपर्ने प्रावधान राखिएको छ ।

नेपाली चिया निर्यातमा सम्भावित प्रभाव

भारत नेपालका लागि सबैभन्दा ठूलो चिया बजारमध्ये एक भएकाले यी नयाँ प्रावधानहरूले नेपाली चिया निर्यातमा बहुआयामिक प्रभाव पार्न सक्छन् ।

पहिलो, प्रत्येक खेपमा अनिवार्य परीक्षण र शुल्कका कारण निर्यात लागत उल्लेख्य रूपमा बढ्नेछ । यसले साना तथा मध्यम निर्यातकर्तालाई विशेष दबाब पार्नेछ । दोस्रो, १५–२० दिनसम्मको क्लियरेंस प्रक्रियाले आपूर्ति शृंखला ढिलो बनाउनेछ, जसले बजारमा समयमै चिया पुर्‍याउन कठिनाइ हुन सक्छ ।

तेस्रो, नमुना परीक्षणमा असफल हुने जोखिमका कारण निर्यातकर्ताले गुणस्तर मापदण्ड अझ कडाइका साथ पालना गर्नुपर्नेछ । यद्यपि यसले दीर्घकालमा नेपाली चियाको गुणस्तर सुधार गर्न मद्दत गर्न सक्छ, छोटो अवधिमा भने अस्वीकृत खेप फिर्ता वा नष्ट गर्नुपर्दा आर्थिक क्षति बढ्न सक्छ ।

चौथो, गोदाममै रोक्नुपर्ने प्रावधानले नगद प्रवाह (cash flow) मा असर पार्नेछ, किनकि व्यापारीहरूले चिया बिक्री गर्न ढिलो हुनेछ ।

विज्ञहरूका अनुसार, यदि नेपालले गुणस्तर मापदण्ड, परीक्षण पूर्वतयारी र कागजी प्रक्रिया सुधार गर्न सकेमा यी कडाइहरू अवसरमा पनि रूपान्तरण हुन सक्छन् । तर तत्कालका लागि भने यो नीति नेपाली चिया निर्यातकर्ताका लागि चुनौतीपूर्ण बन्ने निश्चित देखिन्छ ।