काठमाडौं । अमेरिकी ऊर्जा सचिव क्रिस राइटले इरानसँग आणविक सम्झौता हुने सम्भावना कम रहेको संकेत गरेका छन् । उनको भनाइले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको आणविक सम्झौताको प्रयास थप अनिश्चित बन्दै गएको देखाएको छ ।

अमेरिका र इरानबीच पुनः आक्रमण–प्रत्याक्रमण भइरहेका बेला अमेरिकी एक उच्च अधिकारीले ट्रम्पको सुरुवाती प्रमुख उद्देश्यमा रहेको इरानसँग लिखित आणविक सम्झौता गर्ने सम्भावना सार्वजनिक रूपमै कमजोर रहेको बताएका हुन् ।

आइतबार अमेरिकी टेलिभिजन च्यानल एबीसी न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा अमेरिकी ऊर्जा सचिव क्रिस राइटले इरानसँग ‘आणविक सम्झौता नहुन पनि सक्छ’ भने । उनका अनुसार अमेरिकाले कूटनीतिक सम्झौताको सट्टा इरानले आणविक पूर्वाधार निर्माण गर्ने प्रयास गरे त्यसलाई नष्ट गर्ने रणनीति अपनाउन सक्छ ।

इरानले आणविक हतियार बनाउने उद्देश्य राखेको दाबी गर्दै राइटले भने, “उनीहरूको त्यसो गर्ने क्षमता नै नष्ट गर्नु मात्र हुन सक्छ ।”

अमेरिकाले यसअघि पनि इरानको आणविक कार्यक्रमलाई सहयोग गर्ने भनिएका केन्द्रहरूमा आक्रमण गरिसकेको छ । तर इरानले भने आफ्नो आणविक कार्यक्रम ऊर्जा उत्पादनका लागि मात्र भएको र आणविक हतियार बनाउने योजना नरहेको बताउँदै आएको छ ।

कार्यक्रमकी सह–सञ्चालक मार्था राडाट्जले कूटनीतिक प्रयासको सट्टा अमेरिकाले निरन्तर बमबारी गर्ने हो कि भनेर प्रश्न गर्दा राइटले इरानमाथि अमेरिकी कारबाहीको बचाउ गरे ।

उनले भने, “उनीहरूसँग थप क्षेप्यास्त्र निर्माण गर्ने क्षमता छैन । हामी आणविक हतियार विकास गर्ने उनीहरूको क्षमतालाई कमजोर बनाइरहेका छौँ र, यदि उनीहरूले त्यस्ता हतियार विकास गरे भने, अन्ततः त्यसलाई प्रहार गर्ने क्षमतालाई पनि कमजोर बनाइरहेका छौँ ।”

यद्यपि अमेरिकी आणविक हतियार भण्डारको निरीक्षण गर्ने निकायका प्रमुखसमेत रहेका पूर्व तेल व्यवसायी राइटले इरानमा नयाँ नेतृत्व आएमा सम्झौता हुन सक्ने सम्भावना भने औँल्याए ।

उनले भने, “सम्झौता इरानको अर्को प्रशासनको प्रतीक्षा गर्नुपर्ने हुन सक्छ । हामीलाई अहिले त्यसबारे थाहा छैन ।”

ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीको पछिल्लो भनाइले अमेरिकाको इरानसँग आणविक सम्झौता गर्ने आशा कमजोर हुँदै गएको र सम्झौता थप टाढिँदै गएको संकेत गरेको छ ।

जुलाईमा अमेरिका र इरानबीच भएको समझदारीपत्र असफल भएपछि केही समय आक्रमण रोकिएको थियो । तर त्यसपछि पुनः आक्रमण सुरु भएको छ । यससँगै इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गरेको र अमेरिकाले नौसैनिक नाकाबन्दी गरेको अवस्था छ ।

अमेरिकी र इरानी सेनाबीच पछिल्ला दिनमा तीव्र आक्रमण–प्रत्याक्रमण भइरहे पनि ह्वाइट हाउसले सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा द्वन्द्वलाई कम देखाउने प्रयास गरिरहेको छ ।

शुक्रबार राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानमा जारी युद्धलाई ‘सानोतिनो विषय’ भन्दै त्यसको गम्भीरता कम देखाउने प्रयास गरेका थिए । त्यसअघि बिहीबार ह्वाइट हाउसको पत्रकार सम्मेलनमा उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले द्वन्द्व केही शान्त भएको संकेत गर्दै दक्षिणी इरानमा भएको विवाह समारोहमा अमेरिकाले गरेको भनिएको आक्रमणबारे “कहिलेकाहीँ यस्ता घटना हुन्छन्” भनेका थिए ।

यसै साता ह्वाइट हाउसको पत्रकार सम्मेलनमा भान्सले जारी द्वन्द्वलाई “युद्ध भन्न नमिल्ने” र “अहिले सक्रिय गोलीबारी नभएको” बताएका थिए ।

आइतबार राइटले भने अमेरिकाले इरानमा “काम पूरा गर्ने” दाबी गर्दै युद्ध अन्त्य गर्न अन्य देशहरूले पनि सहयोग गर्ने बताएका छन् ।

उनले भने, “हामी क्षेत्रका आफ्ना सहयोगीहरूसँग सहकार्य गर्नेछौँ । विश्वभरका देशहरू पनि यस प्रयासमा सहभागी भएको तपाईंहरूले देख्नुहुनेछ ।”