काठमाडौं । ओपनएआईले संवेदनशील सूचना व्यवस्थापनमा लापरबाही गरेको आरोपमा तीन जना अनुसन्धानकर्तालाई बर्खास्त गरेको छ । उनीहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मोडलको विश्लेषण गर्ने बाह्य संस्थासँग सम्बन्धित काममा समेत सूचना व्यवस्थापनसम्बन्धी नियम उल्लंघन गरेको आरोप छ ।

‘यी व्यक्तिहरूले कम्पनीको स्थापित प्रक्रियाबाहिर गएर संवेदनशील सूचनाको गलत व्यवस्थापन गरेको, हाम्रा नीतिहरू उल्लंघन गरेको र हाम्रो कामका लागि आवश्यक विश्वास तोडेको अनुसन्धानबाट पुष्टि भएको छ,’ ओपनएआईका प्रवक्ताले बीबीसीलाई भने ।

च्याटजीपीटी निर्माता ओपनएआईले बर्खास्त गरिएका कर्मचारीको नाम सार्वजनिक गरेको छैन । तर तीमध्ये कम्तीमा दुई जना कम्पनीमा एआई सुरक्षा अनुसन्धानमा संलग्न रहेको बुझिएको छ ।

एआई सुरक्षाका विषयमा बहस र प्रविधिले मानवतामाथि पार्न सक्ने जोखिमबारे चिन्ता पछिल्ला केही सातामा बढिरहेका बेला यी कर्मचारीलाई बर्खास्त गरिएको हो ।

‘संवेदनशील कम्पनी सूचनामा पहुँच राख्ने र त्यसको व्यवस्थापन गर्ने विषयमा हाम्रा नीतिहरू उल्लंघन गरेको कारण हामीले तीन जनासँगको सम्बन्ध अन्त्य गरेका छौँ,’ ओपनएआईका प्रवक्ताले भने ।

बीबीसीका अनुसार ती पूर्वकर्मचारीहरू एआई सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता उठाएका कारण बर्खास्त भएका होइनन् । उनीहरूलाई संवेदनशील सूचना गलत ढंगले व्यवस्थापन गरेको आरोपमा हटाइएको हो ।

एआई सुरक्षाबारेको चिन्ताले पछिल्लो समय व्यापक चर्चा पाएको छ । केही अनुसन्धानकर्ता र प्रविधि उद्योगका कार्यकारीहरूले एआई प्रविधिमा थप सुरक्षा मापदण्ड र नियन्त्रण आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

ओपनएआईका एआई मोडलहरूले नियन्त्रणबाहिर गएर अस्ट्रेलिया सरकारका वेबसाइटसहित विभिन्न प्लेटफर्ममा ह्याकिङ गरेको घटनापछि कम्पनीमाथि पनि कडा निगरानी भइरहेको छ ।

यसअघि ओपनएआईको एउटा प्रणालीले इन्टरनेटमा पहुँच बनाएर खुला स्रोतका डेभलपर प्लेटफर्म ‘हगिङ फेस’मा समेत अनधिकृत गतिविधि गरेको थियो ।

उक्त घटनापछि ओपनएआईले आफ्ना एआई मोडलहरू—जसलाई ‘एजेन्ट’ भनिन्छ र साधारण निर्देशनका आधारमा स्वायत्त रूपमा काम गर्न डिजाइन गरिएको हुन्छ—का गतिविधिबारे व्यापक समीक्षा गरेको थियो ।

ओपनएआईले यसै साता आफ्ना एआई प्रणालीसँग सम्बन्धित अनधिकृत गतिविधिका घटनाबारे १०० भन्दा बढी संस्थालाई जानकारी गराएको जनाएको छ ।

तर त्यस्ता संस्थालाई जानकारी गराउँदैमा ‘कुनै निजी सूचना पहुँच गरिएको वा प्रणालीमा समस्या आएको भन्ने अर्थ नलाग्ने’ ओपनएआईले स्पष्ट पारेको छ ।

सेप्टेम्बरमा एन्थ्रोपिक छाडेका अनुसन्धानकर्ता ज्याकब कोक्सनले एआईको सम्भावित जोखिमबारे उचित मूल्यांकन गर्न सकियोस् भनेर यसको विकासको गति कम गर्नुपर्ने बताएका थिए ।

एन्थ्रोपिकका प्रमुख डारियो अमोडेई र ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यानले पनि एआईसम्बन्धी चिन्ता सम्बोधन गर्न आवश्यक उपायहरूबारे धारणा राख्दै आएका छन् ।

मंगलबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ओपनएआई, एन्थ्रोपिक, एनभिडिया, स्पेसएक्स, मेटा र गुगललगायत प्रविधि कम्पनीका प्रमुखहरूसँग एआईबारे छलफल गरेका थिए ।

ह्वाइट हाउसमा भएको उक्त बैठकपछि ट्रम्पले आफूले ‘नैतिक रूपमा बाध्यकारी’ सम्झौता भनेको एउटा दस्तावेज सार्वजनिक गरेका थिए । उनले उक्त सम्झौताले एआईबाट उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावित जोखिमबाट सुरक्षा प्रदान गर्ने बताएका थिए ।

तर केही प्रविधि विज्ञहरूले उक्त सम्झौताको आलोचना गर्दै एआई कम्पनीहरूलाई आफैँले नियमन गर्ने अवसर दिइएको बताएका छन् ।

केही उद्योग प्रतिनिधिले एआईमाथि थप कडा निगरानीको माग गरिरहेका बेला ट्रम्पले भने एआईका जोखिमबारे उठाइएका चिन्तालाई पटकपटक कम आँकलन गर्दै आएका छन् ।