काठमाडौं । भारतको तमिलनाडु विधानसभा चुनावको नतिजा घोषणा भएको चार दिन भइसक्यो, तर सरकार कसले बनाउने भन्ने निर्णय अझै भएको छैन ।  सबैभन्दा धेरै सिट जित्ने एकल सबैभन्दा ठूलो दल भएकोले अभिनेता विजयको तमिलगा भेट्री कझगम (TVK) ले तमिलनाडुका कार्यवाहक राज्यपाल राजेन्द्र अर्लेकरलाई सरकार गठन गर्ने दाबी गर्दै पत्र बुझाएको छ । तर, राज्यपाल अर्लेकरले सरकार बनाउन आवश्यक ११८ विधायकहरूको समर्थनको अभाव रहेको भन्दै विजयलाई निमन्त्रणा गर्न अस्वीकार गरे ।
यस सम्बन्धमा राजभवनबाट जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “टीभीके नेता विजयले राज्यपाललाई भेटेका छन् । यस भेटघाटमा राज्यपालले स्पष्ट पारे कि सरकार गठन गर्न तमिलनाडु विधानसभामा आवश्यक बहुमतको समर्थन अझै प्राप्त भएको छैन ।”

मे ६ मा पहिलो पटक राज्यपाललाई भेटेर पत्र बुझाएपनि सरकार गठनको निमन्त्रणा नपाएपछि विजयले मे ७ मा फेरि राज्यपाललाई भेटे । यसपटक उनले पाँच भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस विधायकहरूको समर्थन पत्रसहित सरकार गठनको दाबी प्रस्तुत गरेका थिए । अब टीभीकेले सरकार बनाउन सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा शंका उत्पन्न भएको छ । साथै, यदि मौका पाएन भने अर्को सरकार कसरी गठन हुन्छ भन्ने बारेमा प्रश्नहरू उठिरहेका छन् ।

TVK ले सरकार बनाउने सम्भावना कति छ ?

टीभीकेले १०८ सिट जितेको छ, दुई सिट जितेका विजयले एउटा सिटबाट राजीनामा दिनुपर्ने भएकाले पार्टीको संख्या १०७ मा झर्नेछ । त्यसो भएमा सदनको कुल संख्या २३३ हुनेछ र बहुमतको लागि ११७ विधायकहरूको समर्थन पर्याप्त हुनेछ । यदि सभामुख TVK बाट हुन्छन् भने बहुमत पुग्न पार्टीलाई थप ११ सदस्यहरूको समर्थन चाहिन्छ । ५ जना कांग्रेस विधायकको समर्थन निश्चित मानिएकोले हाल टीभीकेलाई थप ६ जना विधायकको समर्थन आवश्यक छ ।

यस सन्दर्भमा दुई-दुई सिट जितेको भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) र भाकपा (भाकपा) ले पनि TVK लाई समर्थन गर्ने संकेत दिएका छन् । दुई सिट जितेको इन्डियन युनियन मुस्लिम लिग (IUML) ले पनि अर्को सरकारलाई “रचनात्मक र आलोचनात्मक” समर्थन प्रदान गर्ने सम्भावना देखाएको छ । यसले TVK Plus को कुल संख्या ११९ पुग्न सक्छ, जुन बहुमतको अंकभन्दा धेरै माथि छ ।  यदि उनीहरूले समर्थन पत्रसहित फेरि सरकार गठन गर्ने दाबी गरे भने राज्यपालले उनीहरूलाई सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गर्नुपर्ने हुन सक्छ । यदि अस्थायी सभामुखको निर्वाचनको समयमा सदस्य संख्या एकले कम भयो भने बाहिरी दलको विधायकलाई अस्थायी सभामुख बनाउन सकिन्छ ।

यदि यो पनि सम्भव नभएमा उच्च अदालतका मुख्य न्यायाधीशलाई विश्वासको मत सञ्चालन गर्न अस्थायी सभामुख र निर्वाचन अधिकृतको रूपमा नियुक्त गर्न सकिने कानुनविद्हरू बताउँछन् ।

राजनीतिक विश्लेषक राजन कुरई कृष्णन भन्छन्, “विजयले सबैभन्दा धेरै सिट जित्ने पार्टीको नेताको रूपमा सरकार बनाउने दाबी गरिरहेका छन् । उनले दिइएको समय भित्र विधानसभामा आफ्नो बहुमत प्रमाणित गर्नुपर्नेछ । यदि द्रविड मुन्नेत्र कढगम (DMK) ले विश्वासको मतमा भाग लिएन भने TVK लाई सदनमा बहुमत प्राप्त गर्न कुनै समस्या हुनेछैन ।”

उनले भने, “तर स्पष्ट बहुमत भएमा मात्र बोलाइनेछ भन्नु राज्यपालको शक्तिको दुरुपयोग हो । दुःखको कुरा यो हो कि विजय आफैंले यस विषयमा खुलेर बोल्नु पर्छ, जुन उनी गरिरहेका छैनन् । विजयले अहिलेसम्म पत्रकारहरूलाई भेटेका छैनन् । कम्तिमा अब उनले मिडियालाई भेट्नुपर्छ र सरकार गठनप्रति राज्यपालको दृष्टिकोणमा सार्वजनिक रूपमा आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुपर्छ ।”

प्राध्यापक राजन कुरै कृष्णनले नरेन्द्र मोदी प्रधानमन्त्री बनेपछि पत्रकारहरूसँग भेट नभएको बताए । उनले भने, “मुख्यमन्त्री बन्नुअघि मोदी २०-२५ वर्षसम्म पार्टी कार्यकर्ता थिए । त्यस समयमा उनी पत्रकारहरूसँग भेटघाट गर्थे । प्रधानमन्त्री बनेपछि उनले प्रत्यक्ष बोलेनन् किनभने उनको तर्फबाट वा पार्टीको तर्फबाट बोल्न धेरै प्रवक्ताहरू उपलब्ध थिए । तर विजय भर्खरै राजनीतिमा प्रवेश गरेका छन् र उनलाई मुख्यमन्त्री बन्ने अवसर दिइएको छ । उनले खुलेर बोल्नुपर्छ ।”

वीसी कच्चीका महासचिव अलुर शनावासले पनि यस्तै भावना दोहोर्‍याए । यस विषयमा बोल्दै उनले भने, “राज्यपालले अवरोध सिर्जना गरिरहेका छन्, तर टीभीके उनको विरोध गर्न डराउँछ । के विजयसँग टीभीकेलाई सरकार गठन गर्न आमन्त्रित नगर्ने राज्यपालको विरुद्धमा खुलेर आफ्नो विचार व्यक्त गर्ने राजनीतिक इच्छाशक्ति र साहस छ?”

राज्यसभा सांसद कपिल सिब्बलले पनि विजयलाई सरकार गठन गर्न आमन्त्रित नगरेकोमा राज्यपालको कडा आलोचना गरे । “जब राज्यपालहरू भाजपाको एजेन्ट बन्छन्, तिनीहरू आफ्नो इच्छा अनुसार काम गर्छन्,” सिब्बलले भने । “यदि विधानसभाले विधेयक पारित गर्छ भने, राज्यपालले यसलाई अनुमोदन नगरी पेन्डिङमा राख्छन् । तर पश्चिम बंगालमा, जहाँ भाजपा अहिले सत्तामा छ, तिनीहरूले तुरुन्तै अनुमोदन दिनेछन् ।”

उनले थप भने, “आजको दिनसम्म टीभीकेसँग सदनमा बहुमत छैन । राज्यपाललाई तमिलनाडुको वर्तमान अवस्थाको बारेमा पूर्ण जानकारी छ । उनले सर्वोच्च अदालतको निर्देशन कडाईका साथ पालना गर्नुपर्छ । सरकारिया आयोगले पनि यो कुरा स्पष्ट रूपमा भनेको छ ।”

राज्यसभा सांसद तथा अभिनेता कमल हासन र सीपीआईका राज्य सचिव वीरपाण्डियनले पनि विजयलाई सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गर्न राज्यपाललाई आग्रह गरेका छन् ।